Viện kiểm sát cấp huyệnVKSND Huyện Đoan Hùng

Một số kinh nghiệm kiếm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên địa bàn huyện Đoan Hùng.

02:28 - Thứ Sáu, 25/08/2017

        Trong những năm gần đây, trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản diễn ra phức tạp với nhiều hình thức, thủ đoạt tinh vi như: núp dưới hình thức vay, mượn, có giấy vay mượn tiền, xong chiếm đoạt luôn không trả lại. Khi xảy ra tranh chấp, khiếu nại, tố cáo gửi các cơ quan tố tụng thì phát sinh nhiều quan điểm đánh giá khác nhau: đây là quan hệ vay mượn dân sự hay lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hay lừa đảo chiếm đoạt tài sản… ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, đời sống của nhân dân trên địa bàn và gây dư luận xấu trong xã hội, làm cho giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm loại án này gặp rất nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, cán bộ được phân công tiếp nhận, phân loại các tin báo, tố giác về tội phạm chưa nắm rõ các quy định của pháp luật về hình sự, dân sự và kinh tế, nhận thức của các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng về các dấu hiệu pháp lý của loại tội phạm này còn nhiều mâu thuẫn; người thực hiện loại tội phạm này thông thường có kiến thức nhất định nên có nhiều phương pháp, thủ đoạn che giấu hành vi phạm tội, đối phó với các cơ quan bảo vệ pháp luật. Vì vậy, để thực hiện tốt công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo đối với tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đảm bảo theo đúng quy định tại Khoản 4 Điều 103 Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) qui định: “Viện kiểm sát có trách nhiệm kiểm sát việc giải quyết của Cơ quan điều tra đối với tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố” và theo Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTP-BNN&PTNT-VKSNDTC ngày 02-8-2013 hướng dẫn thi hành quy định của BLTTHS về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, trách nhiệm chính của VKS là kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của CQĐT. Theo chúng tôi cần tập trung vào các nội dung và phương thức sau:
          Một là, VKS phải tổ chức tốt việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.
         Tiếp nhận đầy đủ các tố giác, tin báo tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản do công dân, quần chúng nhân dân và từ các nguồn thông tin đại chúng, các cơ quan báo chí chuyển đến; đặt các hòm thư tố giác tội phạm ở nơi dễ thấy tại trụ sở VKS; niêm yết số điện thoại của VKS tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã, phường để nhân dân, cơ quan tổ chức thuận tiện trong việc liên hệ. Phân công cán bộ, Kiểm sát viên (KSV) trực nghiệp vụ mở sổ thụ lý, theo dõi, quản lý chặt chẽ tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm; phân công KSV có trình độ nghiệp vụ, kinh nghiệm nghiên cứu, phân tích, đánh giá các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố nếu có dấu hiệu tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản thì chuyển ngay đến CQĐT có thẩm quyền để giải quyết và có trách nhiệm đôn đốc, yêu cầu CQĐT xác minh làm rõ và xử l‎ý theo đúng quy định của pháp luật. Các nguồn tin về loại tội phạm này chủ yếu do người bị hại cung cấp, do đó khi bị hại gửi đơn tố cáo đến VKS thì đơn này đã được gửi đến CQĐT, nhưng chưa được giải quyết hoặc là những vụ việc phức tạp trong việc nhận định, đánh giá dấu hiệu tội phạm với các tranh chấp dân sự hoặc những vụ việc người tố giác, báo tin có nhiều bức xúc. Chính vì vậy khi tiếp nhận tố giác tội phạm cần chú ý ngoài việc thu thập tài liệu do người bị hại cung cấp, Kiểm sát viên cần lấy lời khai để thu thập thêm thông tin cần thiết phục vụ cho việc xử lý tố giác về tội phạm. 
           Hai là, kiểm sát việc tiếp nhận của CQĐT đối với tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.
         VKSND phân công KSV phụ trách, mở sổ kiểm sát thụ lý để cập nhật theo dõi đầy đủ các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do CQĐT thụ lý. Hàng tuần, VKSND phải chủ động tiến hành đối chiếu số tố giác, tin báo về tội phạm do CQĐT tiếp nhận, thụ lý. Trong công tác thụ lý tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản cần lưu ý yêu cầu CQĐT khắc phục tình trạng không vào sổ thụ lý các tin có dấu hiệu tội phạm, để xác minh điều tra vì việc thẩm tra xác minh tố giác, tin báo về loại tội phạm này thường gặp nhiều khó khăn và đòi hỏi phải có nhiều thời gian làm, sợ ảnh hưởng đến thành tích trong công tác điều tra hoặc vào sổ thụ lý các tin báo không có dấu hiệu tội phạm mà là các tranh chấp dân sự, kinh tế làm cho số lượng tin báo tăng lên và không đúng thẩm quyền giải quyết. 
        Ba là, kiểm sát việc phân loại xử lý tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố.
        Đây là khâu công tác quan trọng trong quá trình giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm nhằm đảm bảo để CQĐT tiến hành ra quyết định giải quyết đúng thẩm quyền. Yêu cầu của công tác này, đòi hỏi KSV phải nắm chắc lý luận cơ bản các ngành luật hình sự, dân sự, kinh tế, hành chính…các dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật hình sự, những tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật dân sự, kinh tế thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật dân sự, kinh tế để có ý kiến trao đổi với CQĐT phân loại thụ lý giải quyết hoặc chuyển tin đi đúng cơ quan có thẩm quyền. 
      Trong giai đoạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, các tin báo thường không được chính xác, người báo tin có tâm lý phóng đại sự việc, áp đặt ý chí chủ quan theo hướng người vi phạm có hành vi phạm tội để được CQĐT thụ lý, giải quyết. Vì vậy ĐTV và KSV phải có lý luận và kinh nghiệm trong lĩnh vực điều tra tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản có thể phân tích, đối chiếu giữa nội dung tố giác, tin báo với các quy định của pháp luật để phân loại giải quyết được chính xác, khách quan, tránh “hình sự hóa” các quan hệ dân sự, kinh tế hoặc “phi hình sự hóa” các hành vi phạm tội. Đối với các tin báo có dấu hiệu vi phạm pháp luật dân sự, kinh tế nên trao đổi với CQĐT hướng dẫn giải thích cho người hoặc tổ chức cung cấp nguồn tin, liên hệ Tòa án nhân dân và các cơ quan chức năng để được giải quyết theo thẩm quyền (ghi chép vào sổ cụ thể) và không phải tiếp nhận đơn thư, tài liệu nếu người, tổ chức đồng ý với hướng dẫn và tự nguyện rút lại đơn thư. 
         Bốn là, kiểm sát quá trình giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.
        Sau khi nhận được quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố của CQĐT gửi đến, lãnh đạo VKS phải ban hành quyết định phân công KSV kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố. KSV phải kiểm sát việc lập hồ sơ xác minh của Điều tra viên đảm bảo các hoạt động xác minh, kiểm tra nguồn tin, làm rõ các tình tiết liên quan, thu thập tài liệu, chứng cứ để xác định dấu hiệu tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản đúng quy định của pháp luật. 
        Trong quá trình kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố của CQĐT, KSV chủ động đề yêu cầu xác minh thông qua việc trao đổi hoặc bằng văn bản với ĐTV để tiến hành các hoạt động như: đến nơi xảy ra vụ việc nắm tình hình, dư luận của quần chúng, phối hợp với Công an xã, phường vận động quần chúng cung cấp thêm những tài liệu mới, phát hiện thêm người làm chứng mới, yêu cầu người bị hại cung cấp tài liệu, giấy tờ chứng minh nguồn gốc, quyền sở hữu đối với tài sản bị chiếm đoạt và những giấy tờ, đồ vật đối tượng đã sử dụng để lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản còn giữ được. Điều rất quan trọng ở giai đoạn này đối với Kiểm sát viên được phân công giải quyết tin báo tố giác tội phạm là: phải thật sự sâu về chuyên môn nghiệp vụ, trách nhiệm và tâm huyết. Không ngại khó khăn vất vả, đặc biệt là không được ỷ lại hoàn toàn vào Điều tra viên, Cơ quan điều tra. Trong một số trường hợp cần thiết thì Kiểm sát viên phải tự mình tổ chức xác minh tin báo, tố giác để vừa là đôn đốc Điều tra viên, CQĐT, vừa khẳng định vị thế của Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân trong kiểm sát giải quyết tin báo, tố giác tội phạm.
        Kiểm sát viên được phân công tiến hành kiểm sát việc tuân thủ quy định thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, đảm bảo việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm được tiến hành khẩn trương, kịp thời, phục vụ hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm. Trong thời hạn 20 ngày, kể từ ngày nhận được tin báo, tố giác, tin báo về tội phạm (hoặc nếu có tình tiết phức tạp cũng không quá 2 tháng), CQĐT trong phạm vi trách nhiệm của mình phải tiến hành kiểm tra, xác minh.
         Năm là, kiểm sát kết quả giải quyết của CQĐT đối với tố giác, tin báo về tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
        Bảo đảm khi kết thúc việc giải quyết, CQĐT phải gửi kết quả giải quyết cùng hồ sơ tố giác, tin báo về tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc kiến nghị khởi tố cho VKS. VKS phải kiểm sát nội dung hồ sơ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm đối chiếu kết quả giải quyết của CQĐT có đảm bảo tính có căn cứ, đúng pháp luật không, sau đó phải có văn bản thể hiện quan điểm đồng ý hoặc không đồng ý về kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Trong mọi trường hợp, khi đã đưa vào hệ thống xử lý tin báo tố giác tội phạm thì khi kết thúc điều tra, xác minh bắt buộc cơ quan điều tra phải ban hành kết luận điều tra xác minh tin báo tố giác đồng thời ra ngay quyết định khởi tố vụ án hình sự hay không khởi tố vụ án hình sự theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời thông báo cho cá nhân, tổ chức liên quan biết.
        VKS phải theo dõi chặt chẽ việc thông báo kết quả xác minh cho cơ quan, tổ chức đã báo tin hoặc người đã tố giác tội phạm đảm bảo đầy đủ, đúng qui định của pháp luật. Trong quá trình kiểm sát tố giác, tin báo về tội phạm Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Kiểm sát viên phải có trách nhiệm tổng hợp các vi phạm pháp luật của CQĐT và những thiếu sót trong lĩnh vực quản lý kinh tế, xã hội của các cơ quan, tổ chức, cá nhân để xây dựng văn bản kiến nghị khắc phục vi phạm và phòng ngừa tội phạm.
 
Nguyễn Việt Hà - Kiểm sát viên