VKSND tỉnh ban hành kiến nghị phòng ngừa đối với Ngân hàng CSXH tỉnh Phú Thọ

08:19 - Thứ Hai, 19/11/2018

            Thông qua công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, Viện kiểm sát tỉnh Phú Thọ nhận thấy, trong quá trình hoạt động, Ngân hàng chính sách xã hội (CSXH) trong tỉnh Phú Thọ còn bộc lộ những bất cập trong công tác quản lý, dẫn đến phát sinh vi phạm và tội phạm, cụ thể:
 
            Quá trình giải quyết vụ án tranh chấp hôn nhân gia đình giữa chị Tiêu Thị Hương và anh Nguyễn Văn Mạnh (địa chỉ tại xóm Bành- xã Võ Miếu- huyện Thanh Sơn- tỉnh Phú Thọ) đã xác minh làm rõ: Anh Nguyễn Văn Mạnh được UBND xã Võ Miếu và Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn bầu làm tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) tại xóm Bành, xã Võ Miếu. Ngày 25/2/2015 giữa Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn và Ban quản lý Tổ TK&VV, do anh Mạnh đại diện, có kí một bản Hợp đồng ủy nhiệm, trong đó có nêu cụ thể những công việc mà bên Ngân hàng chính sách ủy nhiệm cho Ban quản lý Tổ TK&VV được thực hiện, trong đó không có nội dung ủy nhiệm thu khoản tiền nợ gốc của các hộ vay vốn. Tuy nhiên, trên thực tế anh Mạnh đã thu tiền trả nợ gốc của hộ bà Hà Hồng Thịnh, hộ anh Hà Đại Phi, hộ bà Phùng Thị Phúc (đều có địa chỉ tại xóm Bành- xã Võ Miếu- huyện Thanh Sơn- tỉnh Phú Thọ) và chi tiêu hết mà không trả vào Ngân hàng CSXH.
 
            Hợp đồng ủy nhiệm “Về việc thu lãi, thu tiền gửi và thực hiện một số nội dung công việc khác trong quy trình cho vay của Ngân hàng CSXH” giữa Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn và anh Nguyễn Văn Mạnh- đại diện cho Ban quản lý Tổ TK&VV xóm Bành, xã Võ Miếu- được lập ngày 25/2/2015, là một hình thức của hợp đồng dân sự, theo đó Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn chuyển giao cho anh Mạnh được thực hiện một số quyền, nghĩa vụ cụ thể đối với hộ vay vốn trong tổ. Anh Mạnh là người trực tiếp kí hợp đồng nên biết nội dung của hợp đồng, buộc phải biết những công việc mà anh được Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn ủy nhiệm thực hiện thay. Tuy nhiên, đối với những người có liên quan là các hộ vay vốn trong Tổ TK&VV do anh Mạnh là tổ trưởng - là những người có nghĩa vụ, hoặc có quyền yêu cầu Ngân hàng CSXH thực hiện một số công việc nhất định, thì không được thông báo nên không biết về nội dung anh Mạnh được ủy nhiệm làm những việc gì thay cho Ngân hàng (đối với các hộ vay vốn này, pháp luật không buộc họ phải biết, xong họ có quyền được biết). Do vậy dẫn đến việc 3 hộ dân trong vụ án dân sự nêu trên đều tưởng rằng anh Mạnh được quyền thu tiền trả nợ gốc cho Ngân hàng, đã đưa tiền cho anh Mạnh. Anh Mạnh sau khi nhận tiền đã không trả cho Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn như đã thỏa thuận với 3 hộ dân, mà chi tiêu cho mục đích cá nhân.
 
            Từ vụ án thực tế nêu trên cho thấy, Ngân hàng CSXH phải có quy định rõ ràng để thông báo bằng văn bản gửi cho các hộ vay vốn trong Tổ TK&VV được biết nội dung hợp đồng ủy nhiệm giữa Ngân hàng CSXH và Ban quản lý Tổ TK&VV, để tránh việc lạm dụng, lợi dụng của cán bộ tín dụng, hoặc người được ủy nhiệm, dẫn đến rủi ro và thất thoát vốn của Nhà nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế, xã hội của Đảng và Nhà nước. Ngoài ra, khoản 2 Điều 309, khoản 1 Điều 315 Bộ luật dân sự 2005 quy định:
  
            “Điều 309. Chuyển giao quyền yêu cầu:
 
            ...
 
            2. ... Người chuyển giao quyền yêu cầu phải báo cho bên có nghĩa vụ biết bằng văn bản về việc chuyển giao quyền yêu cầu....”
 
            “ Điều 315. Chuyển giao nghĩa vụ dân sự.
 
           1.Bên có nghĩa vụ có thể chuyển giao nghĩa vụ dân sự cho người thế nghĩa vụ nếu được bên có quyền đồng ý, trừ trường hợp nghĩa vụ gắn liền với nhân thân của bên có nghĩa vụ hoặc pháp luật có quy định không được chuyển giao nghĩa vụ”
 
            Việc làm trên của Phòng giao dịch Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn chỉ chú ý đến các văn bản quy định của ngành dọc cấp trên, mà không nghiên cứu các quy định của văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao hơn như các nội dung điều luật Bộ luật dân sự nêu trên, đã tạo ra sơ hở cho anh Nguyễn Văn Mạnh lợi dụng để chiếm dụng khoản tiền 38.000.000đ của 03 hộ gia đình.
 
            Việc kí hợp đồng ủy nhiệm giữa các phòng giao dịch của Ngân hàng CSXH với Ban quản lý Tổ TK&VV là phương thức quản lý của Ngân hàng CSXH. Tuy nhiên, Ngân hàng CSXH khi ban hành các văn bản hướng dẫn vẫn chưa có nội dung hướng dẫn về việc các Phòng giao dịch phải báo cho bên có nghĩa vụ về nội dung hợp đồng ủy nhiệm như quy định tại Điều 309, 315 BLDS nêu trên. Đây là thiếu sót trong công tác hướng dẫn nghiệp vụ của Ngân hàng CSXH.
 
            Ngoài ra, sự việc anh Nguyễn Văn Mạnh chiếm dụng khoản tiền của 03 hộ vay vốn đã diễn ra trong khoảng thời gian dài, xong cán bộ của Ngân hàng chính sách huyện Thanh Sơn được phân công phụ trách địa bàn, cũng như cán bộ của Tổ giao dịch xã Võ Miếu vẫn không phát hiện ra. Đối với khoản tiền 30.000.000đ của chị Hà Hồng Thịnh: đến ngày 14/4/2016 chị Thịnh đã đưa đủ cho anh Mạnh 30.000.000đ để trả cho Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn. Anh Mạnh chi tiêu cá nhân hết số tiền này, không trả cho Ngân hàng và khi đến hạn trả nợ, anh Mạnh làm Giấy đề nghị gia hạn nợ, đứng tên người đề nghị là Hà Hồng Thịnh, khoản vay 30.000.000đ. Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn đã đồng ý và 2 lần phê duyệt gia hạn nợ cho khoản vay của chị Thịnh, vào ngày 14/2/2017 và 14/8/2017. Trong khi đó, bản thân chị Thịnh chỉ đến khi được Tòa án huyện Thanh Sơn thông báo mới biết được khoản tiền 30.000.000đ chị vẫn còn đang nợ ở Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn.
 
            Như vậy, Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn trong suốt khoảng thời gian từ ngày 13/2/2014- thời điểm chị Thịnh đưa cho anh Mạnh khoản tiền đầu tiên để trả vào nợ gốc cho Ngân hàng, cho đến thời điểm Tòa án Thanh Sơn giải quyết vụ án ly hôn của vợ chồng anh Mạnh vào tháng 10/2017, đã không có lần nào thực hiện kiểm tra, kiểm soát khoản tiền đã cho hộ chị Thịnh vay, nên đã không phát hiện ra sự việc. Khi đến hạn trả nợ, nhận được giấy đề nghị gia hạn nợ đứng tên chị Thịnh, xong cán bộ Ngân hàng không kiểm tra xác minh thực tế xem hộ gia đình chị Thịnh có đủ điều kiện để được gia hạn nợ hay không mà vẫn xác nhận vào Giấy đề nghị gia hạn để trình lãnh đạo chấp nhận ra hạn, việc gia hạn nợ cũng không được thực hiện theo đúng quy trình do Ngân hàng CSXH quy định. Phòng giao dịch Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn đã không thực hiện đúng quy định tại mục 13.3, 13.5 và 15.3 của Hướng dẫn số 316/NHCS-XH ngày 02/5/2003 của Ngân hàng CSXH quy định về “Nghiệp vụ cho vay đối với hộ nghèo”.
 
 
 
Trụ sở Ngân hàng chính sách xã hội – chi nhánh tỉnh Phú Thọ
 
            Ngày 01/10/2018, Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ đã ban hành văn bản kiến nghị, yêu cầu Giám đốc Ngân hàng CSXH tỉnh Phú Thọ có biện pháp kiểm tra, chỉ đạo Phòng giao dịch Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn, cũng như các huyện, thành, thị khác, thực hiện đúng các quy định về quy trình gia hạn nợ, kiểm tra việc sử dụng khoản tiền vay; khi kí kết hợp đồng ủy nhiệm với Ban quản lý Tổ TK&VV, phải thông báo bằng văn bản cho bên có quyền và nghĩa vụ là các hộ vay vốn trong Tổ TK&VV biết về nội dung được ủy nhiệm theo đúng quy định của Bộ luật dân sự, nhằm loại trừ kẻ xấu lợi dụng sơ hở, thiếu sót của Ngân hàng để chiếm đoạt tài sản của công dân hoặc chiếm dụng vốn của Ngân hàng CSXH, góp phần cùng các cơ quan bảo vệ pháp luật ngăn ngừa vi phạm và tội phạm. Bên cạnh đó, cần tăng cường hơn nữa công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành trong hoạt động của các Phòng giao dịch Ngân hàng CSXH. Viện kiểm sát cũng kiến nghị Giám đốc Ngân hàng CSXH tỉnh Phú Thọ xem xét kiểm điểm và xử lý trách nhiệm của những cán bộ Phòng giao dịch Ngân hàng CSXH huyện Thanh Sơn trong vụ việc thực tế nêu trên.
 
 
 
 
                                                                                          Nguyễn Thị Long Hà - P.9
 VKSND tỉnh Phú Thọ