Kiến nghị phòng ngừa vi phạm luật TTDS.

07:41 - Thứ Năm, 08/09/2016

         Trong 6 tháng đầu năm 2016, thông qua công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc giải quyết vụ án dân sự sơ thẩm và phúc thẩm. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ đã phát hiện một số Tòa án cấp huyện thực hiện pháp luật tố tụng dân sự còn một số tồn tại, thiếu sót, cụ thể:
         Vi phạm việc giải quyết vụ án dân sự thuộc loại tranh chấp quyền sử dụng đất bắt buộc phải thông qua hòa giải ở cơ sở. Một số Toà án nhân dân cấp huyện đã tiến hành thụ lý và giải quyết vụ án khi chưa được hoà giải hoặc hoà giải không đúng quy định tại Uỷ ban nhân dân cấp xã, điển hình: Toà án nhân dân huyện Tân Sơn (02 vụ), Tòa án huyện Tam Nông (01 vụ), Tòa án huyện Yên Lập (01 vụ). Các vụ án này các đương sự đang kháng cáo, Viện kiểm sát kháng nghị Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ xử hủy và đình chỉ giải quyết. Xét các vi phạm thấy rằng Thẩm phán được phân công đã thụ lý vụ án thực hiện chưa đúng quy định tại khoản 3 Điều 202, Điều 203 Luật đất đai 2013.          Điều luật quy định:
         Khoản 3 Điều 202 Luật Đất đai:
        “Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp xã tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác…”
         Điều 203 Luật Đất đai năm 2013 quy định về thẩm quyền giải quyết: 
         “Tranh chấp đất đai đã được hoà giải tại Uỷ ban nhân dân cấp xã mà không thành thì giải quyết như sau: 
         1. Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại điều 100 của Luật này và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Toà án nhân dân giải quyết…”
Các vụ án nêu trên đã thụ lý và thời gian giải quyết tương đối dài, tiến hành nhiều thủ tục, mất thời gian của các cấp, các ngành cuối cùng dẫn đến phải đình chỉ, Huỷ án vì vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. Những vi phạm này đã gây thiệt hại đến lợi ích hợp pháp của các đương sự. 
           2. Vi phạm việc áp dụng căn cứ để Tạm đình chỉ giải quyết vụ án.
         Qúa trình giải quyết vụ án dân sự các thẩm phán đã viện dẫn các lý do: Nguyên đơn không nộp tiền tạm ứng chi phí giám định, định giá theo quy định pháp luật. Người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn có đơn đề nghị tạm đình chỉ vụ án với lý do đi công tác vắng, bị ốm phải điều trị”. Vận dụng khoản 6 điều 189 BLTTDS để Tạm đình chỉ giải quyết vụ án không đúng quy định, điển hình: Tại Toà án nhân dân huyện Tân Sơn (01 vụ), Tam Nông (01 vụ), thành phố Việt Trì (02 vụ). Các quyết định Tạm đình chỉ nêu trên đã được các Viện kiểm sát cấp huyện tiến hành kiểm sát xác định: không có căn cứ để Tạm đình chỉ theo khoản 6 điều 189 Bộ luật tố tụng dân sự; đã có kiến nghị yêu cầu Toà án tiếp tục giải quyết vụ án. Cơ bản các Toà án sau khi nhận được kiến nghị đã tiến hành tiếp tục giải quyết vụ án.
         Riêng Toà án nhân dân huyện Tân Sơn đã có văn bản trả lời Viện kiểm sát, viện dẫn căn cứ tài liệu tập huấn Bộ luật tố tụng dân sự 2015 có hiệu lực từ 01/7/2016 để áp dụng khi giải quyết vụ án trước khi luật có hiệu lực là không đảm bảo căn cứ pháp lý. Mặt khác Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định tại điều 217 thì trường hợp không nộp tiền tạm ứng chi phí định giá là căn cứ Đình chỉ giải quyết. Toà án nhân dân huyện Tân Sơn nhận thức về áp dụng khoản 6 điều 189 Bộ luật tố tụng dân sự là chưa đầy đủ. Toà án nhân dân tối cao ban hành Nghị quyết 05/2012/NQ-HĐTP ngày 03/12/2012 hướng dẫn thực hiện điều 189 BLTTDS như sau: 
         “Điều 22. Tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự quy định tại điều 189…..
         3. Các trường hợp khác mà pháp luật quy định tại khoản 6 điều 189 của BLTTDS là các trường hợp làm căn cứ cho Toà án ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự mà trong BLTTDS này chưa quy định nhưng đã được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật khác hoặc sau khi BLTTDS có hiệu lực thi hành mới được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành sau đó hoặc trong các điều ước quốc tế mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên”.
         Từ các vi phạm về thủ tục tố tụng trong việc thụ lý, giải quyết các vụ án về tranh chấp đất đai theo điều 202, 203 Luật đất đai 2013; vi phạm trong việc Tạm đình chỉ giải quyết vụ án theo khoản 6 điều 189 Bộ luật tố tụng dân sự của các toà án cấp sơ thẩm đã dẫn đến: Một số Toà án nhân dân cấp huyện khi giải quyết các vụ án dân sự chấp hành không nghiêm chỉnh và không thống nhất các quy định của pháp luật. Giải quyết kéo dài thời gian gây thiệt hại cho lợi ích hợp pháp của các đương sự. Những vi phạm nêu trên thể hiện nhận thức chưa đầy đủ và các Thẩm phán cấp sơ thẩm chưa làm hết trách nhiệm trong quá trình giải quyết vụ án. Để đảm bảo cho pháp luật được chấp hành thống nhất, các vi phạm phải được phát hiện và khắc phục. Tổng hợp các vi phạm thấy cần kiến nghị phòng ngừa, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Phú Thọ đã ban hành bản kiến nghị số 443/KN-VKS-DS ngày 28/6/2016 với TAND tỉnh đề nghị ông Chánh án Toà án nhân dân tỉnh Phú Thọ cần tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra về nghiệp vụ với các giải pháp: Tổ chức rút kinh nghiệm, chấn chỉnh đối với tập thể, cá nhân thẩm phán đã thiếu thận trọng trong thực hiện công vụ tư pháp. Tăng cường chỉ đạo các Toà án cấp huyện thực hiện đúng các quy định của luật tố tụng dân sự. Có biện pháp thường xuyên kiểm tra, phát hiện những vi phạm của Toà án cấp huyện để có biện pháp khắc phục. 
         Trên đây là một số dạng vi phạm được VKSND tỉnh tổng hợp và kiến nghị nhằm phòng ngừa vi phạm trong hoạt động tố tụng dân sự. Bản kiến nghị cũng yêu cầu tổ chức thực hiện và trả lời cho Viện kiểm sát nhân dân theo quy định của pháp luật. Ngày 05/7/2016 chánh án TAND tỉnh Phú Thọ đã có văn bản trả lời và đề nghị Viện trưởng VKSND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo VKSND cấp huyện theo chức năng quyền hạn khi phát hiện các quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ không đúng quy định của pháp luật cần kháng nghị kịp thời để TAND tỉnh Phú thọ xem xét theo thủ tục phúc thẩm.
 
Đỗ Văn Hiên - Trưởng phòng 9